WELCOME TO AGROMART NEPAL !

किबी खेतीको विस्तार हुँदै

हेटौंडा/सिन्धुपाल्चोक — मकवानपुर र सिन्धुपाल्चोकमा किबी खेतीतर्फ कृषकहरूको आकर्षण बढ्दै गएको छ । कृषकहरूले किबी खेतीबाट राम्रै आम्दानी गर्न थालेका छन् । मकवानपुरको उत्तरी क्षेत्रमा पर्ने थाहा नपा वज्रबाराही लिलाखेलका मनोरथ बलामीले किबी खेती गरेर यो वर्ष ४ लाख रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी गरेका छन् ।

उनले ७ वर्षअघि किबी खेती सुरु गरेका थिए । पहिलो वर्षमा १५ वटा बिरुवा रोपेर सुरु गरेको मनोरथसँग अहिले १ सय ५० वटा किबीका बोट छन् । ती सबैले उत्पादन दिन थालिसकेका छन् । ‘सुरुसुरुमा बजारको पनि समस्या थियो,’ बलामीले भने, ‘अहिले समस्या छैन, काठमाडाैं लगेपछि बिक्री भइहाल्छ ।’ काठमाडाैंमा प्रतिकेजी ४ सय रुपैयाँमा किबी बिक्री हुने गरेको छ । उनले काभ्रेबाट बिरुवा ल्याएर रोपेका हुन् । एउटा बिरुवाको मूल्य ३ सय रुपैयाँ पर्छ । बलामीको करिब ५ रोपनी जमिन किबीको बोटले ढाकेको छ । किबी खेती वज्रबाराहीमा बलामीले मात्र गरेका छैनन् । १५ कृषकले किबी खेती गरेका छन् ।
विगत ६ वर्षदेखि वज्रबाराहीका फणिन्द्र सुवेदीले पनि गरेका छन् । उनको पनि उत्पादन सुरु भइसकेको छ । यो वर्ष सुवेदीले ७ लाख रुपैयाँभन्दा बढी किबी बिक्री गरेका छन् । सुवेदीको १५ रोपनीमा करिब साढे ४ सय किबीका बोट छन् । अधिकांशले फल दिन थालिसकेका छन् ।
गत वर्ष उनले ५ सय केजी किबी बिक्री गरेका थिए भने यो वर्ष २ हजार ५ सयभन्दा बढी केजी किबी बिक्री गरे । उनले किबीको नर्सरी पनि राखेका छन् । उनको नर्सरीमा किबीका करिब एक हजारबिरुवा छन् ।
प्रतिबिरुवा ३ सय रुपैयाँमा बिक्री हुने गर्छ । वज्रबाराहीका १५ जना कृषकले २० देखि साढे ४ सयवटा किबीको बिरुवा लगाएर उत्पादन गर्न थालेका छन् । यहाँका कृषकले पाकेको किबी प्रतिकेजी ३ सयदेखि ५ सय रुपैयाँमा काठमाडाैं लगेर बिक्री गरेका थिए । यहाँ उत्पादन गरिएका किबीको मकवानपुर उद्योग वाणिज्य संघले बजारीकरण गर्न सहयोग गर्दै आएको छ ।
किबी फल स्वास्थ्यका लागि उपयुक्त भएकाले यसका पारखी स्वदेशी र विदेशी दुवै छन् । ८ सय मिटरदेखि २० हजार मिटरसम्मको उचाइमा किबी खेती उपयुक्त हुने भएकाले मकवानपुरलाई किबी खेतीका लागि छनोट गरिएको कृषि विकास कार्यालय मकवानपुरका प्रमुख निर्मल गदालले बताए । ‘किबी खेतीका लागि मकवानपुरको उत्तरी क्षेत्र हावापानी उपयुक्त छ,’ उनले भने । चैतमा फल्ने किबी कात्तिकमा पाक्ने गर्छ । एउटा बोटमा सय केजीभन्दा बढी किबी फल्छ । एउटा बिरुवाको आयु ३० वर्षसम्म हुन्छ । कृषि मन्त्रालय तथा नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघअन्तर्गत कृषि उद्यम केन्द्रको साझेदारीमा ‘एक गाउँ एक उत्पादन’ (ओभीओपी) कार्यक्रम ५ वर्षदेखि मकवानपुरमा पनि लागू गरिएको थियो ।
यसैगरी सिन्धुपाल्चोकको मेलम्ची नगरपालिकाको हैबुङ र भोटेचौर, हेलम्बुदेखि चौतारा साँगाचोकगढी नगरसम्मका कृषक किबी खेतीतर्फ आकर्षित भएका छन् । राम्रो उत्पादन र आम्दानी हुने भएपछि यहाँका कृषकले किबी खेती व्यावसायिक रूपमा गर्न थालेका हुन् ।
किबी उत्पादनले गाउँदेखि बजारमा राम्रो स्थान पाउन थालेपछि कृषकले किबी खेती बढाउँदै लान थालेका छन् । जिल्लामा ०७० मा भोटेचौरका स्थानीयबासीले सामूहिक रूपमा ऋण नै लिएर बीस रोपनी खेतमा किबी खेती थालेका थिए । हाल हेलम्बु, हैबुङजस्ता जिल्लाभरका ४० किसानले नजिकैका सय रोपनीभन्दा बढी खेतबारीमा व्यावसायिक रूपमा किबी खेती थालेका छन् ।
चौतारा साँगाचोकगढी नगरपालिकाको खाले र कार्कीटारका कृषकले ३ सय ५० बिरुवा लगाएर यसैवर्षबाट किबी खेतीको थालनी गरेका छन् । कृषि विकास कार्यालयका अनुसार यसपटक जिल्लाभर १ दशमलव ५ मेट्रीक टन किबी उत्पादन हुने जनाएको छ ।
सुरु गरेको केही समय उत्पादन कम भएकाले निरुत्साहित भएको हैबुङ बन्जाराटोलका महलाल दुलाल सुनाउँछन् । ‘लगानीमा लाखौं ऋण बोकेर सुरु गर्न साँच्चै असहज बन्यो,’ दुलाल भन्छन्,‘ अहिले पहिलेको जस्तो बजार नपाउने र बिक्री नहोला भन्ने समस्या छैन ।’ किबीको फल लाग्न पाँच वर्षको लामो अवधि कुर्नुपर्ने भएपछि प्रारम्भिक चरणमा आफू आत्तिएको उनले सम्झिए । हाल हेलम्बु र हैबुङका २१ जना कृषकले समूह नै बनाएर किबी खेती गर्न थालेका छन् । ‘भविष्यमा आम्दानी देखेर अधिकाशं कृषक किबी खेतीका लागि एकजुट भएर कस्सिएका हुन्,’ उनले भने ।
भोटेचौरमा किबी खेतीकै लागि ‘हिमालयन किबी प्राइभेट लिमिटेड’ बाट सयौं बिरुवा उत्पादन भइरहेकाले खेती विस्तार गर्न सजिलो भएको कृषकहरू बताउँछन् । यसका लागि ३२ जनाको कृषक समूह नैबनेको छ ।
‘फर्मले राम्रो किबी उत्पादन दिन थालेपछि सबैले लगानी गर्न थाले,’ स्थानीय सुवास दुलालले भने । टाढाटाढाका कृषकसमेत आएर किबी खेतीबारे चासो लिन थालेको कृषि विकास कार्यालयका कृषि प्रसार अधिकृत दुर्गादत्त पन्थीले बताए । ‘बर्सेनि किबीको उत्पादनप्रति कृषकको चासो बढ्दो छ,’ उनले भने,‘जिल्लाभरका कृषक किबी खेतीबारे जिज्ञासु देखिएका छन् ।’ हेलम्बु, भोटेचौर र हैबुङमा अघिल्लो वर्ष एक हजार टन फलेको उनले सुनाए ।
गाउँमा वाइन, जुसलगायतका पेय पदार्थ बनाएर बजारमा लैजाने योजना भएकाले किबी खेतीमा थप परिश्रम लाग्ने उनको भनाइ छ । उनका अनुसार गाउँमै जुस, वाइनजस्ता पेय पदार्थ निर्माण गर्न मेसिन प्रयोगमा ल्याइएको छ । बजारमा लैजान एक सवारी साधन लिएर किबी खेती अझै फैलाउने फर्मको उद्देश्य रहेको छ ।
source : Kantipur
Share:

Related Post