Tag: farming

म्याग्दी , चैत । टेलिभिजन र इन्टरनेटको सहायता लिई सुरु गरेको बाख्रा तथा कृषि फार्म जिल्लाकै नमुना फार्म बनेको छ । बेनी नगरपालिका– २ गौश्वारका विराज मल्लले सञ्चालन गरेको सिद्धबराहा बाख्रा तथा कृषि फार्ममा नयाँशैली, प्रविधि र संरचनाको प्रयोग गरिएको छ । जाडो याममा फाइबर टिन र गर्मी याममा हावा छिर्ने झ््यालको प्रयोग गर्ने गरिएको छ ।
करिब ३० मिटर लम्बाइ र ५.२ मिटर चौडाइ भएको खोरभित्र बाख्रा राख्ने ११ वटा कोठा रहेको छ । सो फार्मको अवलोकनका लागि जिल्लाभित्र र बाहिरबाट दैनिक कृषक आउने गरेका छन् । फार्मभित्र ब्याउने बाख्रा, भर्खरै ब्याएका, तीन महिना पुगेका पाठापाठी, सोभन्दा साना पाठापाठी, बोका, माउ बाख्रा बस्ने छुट्टाछुट्टै कोठाको व्यवस्था गरिएको मल्लले बताए ।
“टेलिभिजन र इन्टरनेटमा विदेशका बाख्रा फार्म देखेको आधारमा सोही अनुसारको संरचना बनाएर बाख्रापालन गर्दै आएको छु,” उनले भने । बाख्रामा कुनै स्वास्थ्य समस्या देखिए लक्षणको आधारमा इन्टरनेटमा उपचार विधिको बारेमा खोजी गर्ने र कृषि प्राविधिकसँग टेलिफोनमार्फत परामर्श लिने गरेको मल्लले सुनए ।
प्रविधि र उपकरणको प्रयोगले मानवीय श्रम कम हुने तथा उत्पादन लागत घटाएर बढी मुनाफा गर्न सकिने मल्लको अनुभव छ । उनले बाख्रा, खसीबोका सामाजिक सञ्जाल फेसबुक र इन्टरनेटका माध्यबाट बिक्री गर्दै आएका छन् । उनको फार्ममा जमुनापारी, वित्तल र खरी जातका १५० वटा बाख्रा रहेका छन् । चारवर्ष अघि २७ वटा बाख्राबाट फार्म सुरु गरेका मल्लले अहिले बाख्रा र खसीबोका बेचेर मासिक रु ५० हजार आम्दानी गर्दै आएका छन् । मल्लले बाख्रा फार्म स्थापना गर्न हालसम्म रु २५ लाख लगानी गरिसकेका छन् । उनको फार्ममा पाँच जनाले रोजगारी समेत पाउनुभएको छ ।

श्राेत ः krishionline.com

बर्सेनि असारदेखि साउनसम्म फूल फूल्ने र वैशाखमा पाक्ने हुँदा मरिचलाई एक पटक रोपेपछि खासै मेहनत गर्नुपर्दैन । व्यापार प्रवद्र्धन केन्द्र ललितपुरका उपनिर्देशक रवीन्द्र दवाडीका अनुसार गत आवमा एक अर्ब ४९ करोडको मरिच नेपालमा आयात गरिएको थियो। रासस
=====================================
‘मरिच’ एक खाद्य पदार्थ हो। यसको रङ्ग कालो हुन्छ। यसलाई दुध, चिया, रोटी, तरकारी आदिमा प्रयोग गरिन्छ।
वनस्पति जगत्‌मा पिप्पली कुल (Piperaceae)को मरिचपिप्पली (Piper nigrum) नामक लता सदृश बाह्रैमासे बिरुवाहरूको आधापाकेका वा बढी सुकेका फलहरूको नाम मरिच (Pepper) हो। पाकेका सुकेका फलहरूका बोक्राहरू बाट सेतो गोला मरिच बनाइन्छ जसको व्यास लगभग ५ मिमी हुन्छ। यो मसालाको रूपमा प्रयुक्त हुन्छ।
बानस्पतिक हिसावले मरिच झाङ जस्तो बोट, प्रयोग गरिने फललाई ड्रुप(drupe) भनिन्छ जसमा सिङ्गो बीयाँ हुन्छ । यसका प्रयोग गरिने मुख्य अवस्थाहरु यसप्रकार छन्:
कालो मरिच – पकाएर सुकाएको फल
हरियो मरिच – सुकाएको काचोँ फल
सेतो मरिच – पाकेको फलको बियाँ
हालको तथ्याङ्क हेर्ने हो भने भियतनाम विश्वकै सवभन्दा ठूलो उत्पादक र निर्यात गर्ने देश हो जसले विश्वको ३४ प्रतिशत मरिच उत्पादन गर्छ । नेपालमा यसको खेती मोरङ, सूनसरी, झापा, रामेछाप र लमजुङमा गरेको पाइन्छ ।
समुद्री सतहदेखि २००० मिटर सम्म खेती गर्न सकिन्छ ,बिरुवाहरुबीच २.५ मि. र लाइनहरुबीच २.५ मि. को दूरी कायम गरिन्छ जसले गर्दा आड र झाङ्गिनको लागि पर्याप्त ठाउँ पुगोस । आडको लागि अन्य बिरुवाहरु, सिमेन्टको पिलर, काठको पोल, फलामे तार आदि प्रयोग गर्न सकिन्छ ।
विरुवालाइ सही आकार दिन र रोगमुक्त राख्नुका साथै स्वस्थता र उत्पादकत्व कायम गर्न काँटछाँट जरुरी हुन्छ । जव विरुवा १ मि लामो हुन्छ तलको पात हटाइदिनुपर्छ । उपयुक्त छहारी र सहारा दिन तथा रोग र किराहरुबाट जोगाउन घरेलु उपकरणहरुले काँटछाँट गर्न सकिन्छ ।
मरिचको गेडा पहेंलिएर एउटा झुप्पामा १ २ ओटा गेडा रातो भइसकेपछि टिपेर, सुकाएपछि गेडा छुट्याइन्छ। त्यसपछि केही दिन सुख्खा ठाउँमा, घाममा सुकाउने अनि गेडा चाउरिएर कालो भएपछि भण्डारण गरिन्छ । तराइमा मंसिरदेखि पौषसम्म र पहाडमा पौषदेखि फागुनसम्म टिपिन्छ ।
यसको उत्पादकत्व २७५ के जी प्रति हेक्टर उत्पादन भएको पाइन्छ ।
साधारणतया तेश्रो वर्ष पश्चात्‌ बिरुवाहरू फल्न थाल्छ। सात वर्ष पछि बिरुवाहरूमा फलहरूको १०० देखि १५० मिलीमीटर लामो गुच्छा अधिकतम मात्रामा लाग्न प्रारम्भ हुन्छ। गर्मीमा प्रत्येक बिरुवाहरू बाट साधारणतया ४ देखि ६ किलोग्राम सम्म मरिच प्राप्त हुन्छ। यसको प्रत्येक गुच्छामा ५०-६० दाना हुन्छन। पाकेपछि ति फलहरू का गुच्छहरूलाई उतारेर जमीनमा अथवा चटाएरमा फैलाएर हाथले रगडेर मरिचका दानाहरूलाई अलग गरिन्छ। यिनलाई ५-६ दिनहरू सम्म घाममा सूक्न दिइन्छ। राम्रो सँग सुकेपछि मरिचका दुवै बोक्राहरू खुम्चिने तथा चाउरि पर्ने हुन थाल्छ र यिनीहरूका रंग गाढा कालो हुन थाल्छ।

बिरुवाको लागि सम्पर्क गर्नुहोस् :
याग्रो मार्ट प्रा. लि. (Agromart Pvt.Ltd.)
काठमाडौं :
चप्पल कारखाना चोक , महाराजगन्ज
01-4418921,9860309157,9845421906,9808511981

याग्रो मार्ट प्रा. लि.,पोखरा
बसन्त नर्सरी प्रा लि (सहकार्यमा )
न्यू रोड , पोखरा
फोन : 61-538626,9856026942,9802826942

dhading tarkari

परम्परागत कृषि प्रणालीमा सुधार गरी धादिङका किसान यतिबेला तरकारी खेतीमा व्यावसायिक बन्न थालेका छन् ।

राजधानी काठमाडौंसँग जोड्ने पृथ्वी राजमार्ग र त्रिभुवन राजपथसँग सिमाना जोडिएका र आसपासका गाविसका किसानहरू बाह्रमासे तरकारी खेतीमा लागेका छन् ।

केही वर्षअघिसम्म तेल, मसलाका लागि मात्रै तरकारी बेच्ने किसानहरू अहिले छोराछोरीलाई राम्रो शिक्षा दिन भन्दै लाखौंको तरकारी बेच्ने भइसकेका छन् । जिल्ला कृषि विकास कार्यालयको तथ्यांकअनुसार ६ हजार २२ हेक्टर (१२ हजार ४ सय ४०) रोपनी) क्षेत्रफलमा तरकारी खेती गरिएको छ ।

नौबिसे धार्केस्थित तरकारी संकलन केन्द्रमा काठमाडौं लगायतका प्रमुख शहरहरुमा पठाउन लागिएको तरकारी । यो संकलन केन्द्रबाट दैनिक ८० मेट्रिक टन ताजा तरकारी निर्यात हुन्छ ।

                                                                              तस्बिर : हरिहरसिंह राठौर/कान्तिपुर

जिल्लाभर ७६ हजार ४ सय ७९ मेट्रिक टन तरकारी उत्पादन हुन्छ । जिल्लाको छत्रेदेराली, जीवनपुर, नौबिसे, थाक्रे, तर्सपु, केवलपुर, गोगनपानी र भुमेस्थान गाविस व्यावसायिक तरकारी लागि पकेट क्षेत्र हुन् । बैरेनी, कल्लेरी खाल्टे, कुम्पुर, किराञ्चोक, पिडा, गजुरी, महादेवस्थान, बेनीघाट, सलाङ, धुषा र जोगिमारासमेतलाई पकेट क्षेत्रका रूपमा लिइएको छ । यी १९ गाविसका १० हजारभन्दा बढी किसान बाह्रै महिना तरकारी खेती गर्दै व्यावसायिक बनेका छन् ।

पकेट क्षेत्रमा ४ हजार ५ सय १६ हेक्टर (९ हजार ३ सय २० रोपनी) क्षेत्रफलमा ५७ हजार ८ सय ५ मेट्रिक टन (५ लाख ७८ हजार ५० क्विन्टल) सरदर मूल्य ४५ रुपैयाँका दरले बिक्री हुँदा २ अर्ब ६० करोड १२ लाख २५ हजार किसानहरूले प्राप्त गरेको स्थानीय केशव घिमिरेले बताए ।

पहिला एक झोला तरकारी बेच्न कालिमाटी तरकारी बजार जानु पर्ने बाध्यता हटेसँगै किसानहरू धेरै उत्पादन गर्नेतर्फ लागेका छन् । किसानहरूले धेरै परिमाणमा उत्पादन गरे व्यापारीहरू खेतबारीमै गाडी लिएर पुग्ने गरेको पाइन्छ ।

राष्ट्रिय समूह किसान महासंघ धादिङ सदस्य श्यामचन्द्र आचार्यका अनुसार तरकारी उत्पादनमा लाग्ने किसानहरूको आर्थिक हैसियत राम्रो बन्दै गएको छ । किसानले लागतको तुलनामा तरकारीको उचित मूल्य नपाएको उनको गुनासो छ ।

चार महिनासम्म श्रम र लगानी गर्ने किसानले भन्दा एक दिन लगानी गर्ने व्यापारीले धेरै कमाउने व्यवस्थाको अन्त्य भए नेपाल तरकारीमा परनिर्भरता अन्त्य हुने आचार्यको दाबी छ । तरकारी पकेट क्षेत्रमा २ वटा सिमेन्ट उद्योग र ३३ वटा इँट्टाभट्टा सञ्चालन भएकोमा भने किसानहरू आक्रोसित छन् ।

सरकारले किसानलाई कमजोर ठानेर नै होला तरकारी पकेट क्षेत्रमा उद्योग खोल्न दिएको सही व्यवस्थापन नगरे वा किसानलाई प्रतिकूल असर गरे उत्पादन रोकेर आन्दोलन गर्ने राष्ट्रिय समूह किसान महासंघ धादिङका अध्यक्ष कमल गुरुङले बताए ।

विषादी प्रयोगमा न्यूनिकरण
तरकारीबालीमा छर्किने विषादीको प्रयोग धादिङका किसानहरुले घटाउँदै लगेका छन् । विगत ४ वर्षदेखिको अथक् प्रयास र विषादी न्यूनिकरणका विभिन्न क्रियाकलापहरुले हरियो तरकारीमा विषादीको प्रयोग घट्दै गएको छ ।

राजधानीको कालीमाटी तरकारी बजारलाई २७ प्रतिशत हरियो तरकारी निर्यात गर्ने धादिङ जिल्लामा मात्रै देशमा जम्मा खपत विषादीको परिमाणको तुलनामा धादिङ्ग जिल्लामा लगभग १३ प्रतिशत विषादी खपत भएको पाइन्छ । ‘धादिङ जिल्लामा विषादीको वार्षिक खपत परिमाण ५८ मे.टन रहेको छ । विगत वर्षहरुमा ६४ देखि ६९ मेट्रिक टनबाट घटेर यसपाला ५८ मे.टन खपत भएको तथ्याङ्क छ’–जिल्ला कृषि विकास कार्यालयका वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत केशव देवकोटाले भने ।

विषादी प्रयोगले तरकारीका उपभोक्तालाई असर पर्छ भन्ने चेतनाको कमीले विषादीको प्रयोग एउटा तरकारीबालीमा १८ पटकसम्म प्रयोग गरेको पाइएपछि विषादीको प्रयोग न्यूनिकरणका उपायहरु अपनाउन किसानलाई चेतना दिन थालिएको हो । ‘तरकारी संकलन केन्द्रहरुमा पनि विषादी प्रयोग गरिएका तरकारीहरुभन्दा नगरिएका तरकारीहरुको मूल्य बढी हुन थालेपछि घटाउँदै लगेका हौं’ धुषा–१, स्थित चरौंती तरकारी संकलनमा आएका किसान अभिराम सिलवालले बताए ।

तरकारीबालीमा रोग, कीरा नलागे पनि तरकारीमा प्रतिबन्ध गरिएका रातो निलो लेवल लगाएका विषादीको प्रयोग समेत हुने गरेको पाइएको थियो । हाल जिल्लामा १४३ वटा एग्रोभेट सञ्चालनमा रहेका छन् । त्यसका अलावा काठमाडौंस्थित  एग्रोभेटहरुबाट पनि घातक विषादीहरु ल्याई कृषकहरुले प्रयोग गर्ने गरेको पाइएको छ । सबैभन्दा बढी एग्रोभेटहरु पृथ्वीराजमार्गमा छन् ।

जिल्लामा विषादी न्यूनिकरणका लागि जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले एकीकृत रोग, कीरा व्यवस्थापन पद्धती (आई.पि.एम.),    कृषक पाठशालामार्फत सञ्चालन भइरहेका पनि छन्  । ‘किसानहरुलाई बाली संरक्षण निर्देशनालयबाट प्रत्यक्षरुपमा राष्ट्रिय आई.पि.एम.कार्यक्रममार्फत कृषकहरुलाई जनचेतना फैलाइएको छ ।’ जिल्लास्थित खाद्य अधिकार सञ्जालका फिल्ड संयोजक राजेन्द्र बस्नेतले बताए ।
साभारः कान्तिपुर दैनिकबाट