Category: Farmer

दोलखामा ३ करोडको किवी (kiwi)  उत्पादन :

दोलखामा चालू आर्थिक वर्षमा करीब ३ करोड रुपैयाँबराबरको किवी फल उत्पादन भएको छ । लामो समयदेखि व्यावसायिक किवी खेती गरिरहेकासँग जिल्ला कृषि विकास कार्यालय दोलखाले सङ्कलन गरेको तथ्याङ्कअनुसार चालू आर्थिक वर्षमा २ करोड ८२ लाख रुपैयाँबराबरको ९४ मेट्रिकटन किवी फल उत्पादन भएको छ । किवी खेतीतर्फ किसानको आकर्षण बढेकाले आगामी वर्ष उत्पादन दोब्बर हुने जिल्ला कृषि विकास कार्यालय दोलखाका प्रमुख नारायणकुमार श्रेष्ठले बताए ।

गत आर्थिक वर्षमा ७८ मेट्रिक टन उत्पादन भएकोमा चालू आर्थिक वर्षमा १६ मेट्रिक टनले बढेर ९४ मेट्रिक टन उत्पादन हुन पुगेको हो । जिल्लामा प्रधानमन्त्री कृषि ब्लक तथा पकेट क्षेत्र कार्यक्रममार्फत, हिमाली आयोजना, बागवानी तथा व्यक्तिगत रूपमा समेत किसानले किवी खेती गरिरहेको कार्यालय प्रमुख श्रेष्ठले बताए ।

दोलखा जिल्लाका अगुवा किवी कृषक श्याम खड्काका अनुसार अहिले दोलखामा ५ सयभन्दा बढी फर्म तथा व्यक्ति किवी खेतीमा सक्रिय छन् । उत्पादनमध्ये आधा जिल्लामै खपत हुने र काठमाडौंका होटलमा उच्च माग रहेकाले बजारको समस्या नरहेको किवी फल उत्पादक सङ्घ दोलखाका अध्यक्ष श्याम खड्काको भनाइ रहेको छ ।

दोलखाको भीमेश्वर नगरपालिका, जिरी नगरपालिका, विगु गाउँपालिका, मेलुङ गाउँपालिकालगायत स्थानमा व्यावसायिक किवी खेती भइरहेको छ । किवी पोषणयुक्त फल मानिन्छ । कार्यालयका अनुसार हाल दोलखामा हेवार्ड, एलिसन, मण्टी, ब्रुण, रेड, एबोड, गोल्डेन, मिनी किवी गरी ८ प्रकारका किवीफलकोे खेती हुँदै आएको छ ।

अहिले दोलखामा ५ सयभन्दा बढी फर्म तथा व्यक्ति किवी खेतीमा सक्रिय रहेकोले किवीफलको मूल्य प्रतिकेजी ३ सयदेखि ४ सय रुपैयाँसम्ममा विक्री भइरहेको छ ।
उत्पादनमध्ये आधा जिल्लामै खपत हुने र काठमाडौंका होटलमा उच्च माग रहेकाले बजारको समस्या नरहेको किवी फल उत्पादक सङ्घ दोलखाका अध्यक्ष श्याम खड्काको भनाइ रहेको छ ।
किवी बिरुवाको लागि सम्पर्क गर्नुहोस् :
याग्रो मार्ट प्रा. लि. (Agromart Pvt.Ltd.)
काठमाडौं :
चप्पल कारखाना चोक , महाराजगन्ज
01-4418921,9866072127(Viber/WhatsApp/Imo),9808511981

याग्रो मार्ट प्रा. लि.,पोखरा
बसन्त नर्सरी प्रा लि (सहकार्यमा )
न्यू रोड , पोखरा
फोन : 61-538626,9856026942,9802826942

Q 1. नेपालमा कुन कुन रंगको मूलाहरु पाइन्छन् ? कुन–कुन तत्वहरु सेतो मूलामा भन्दा रातो मूलामा प्राप्त हुन्छन् ?

नेपालमा सेता र राता दुवै प्रकारका मूलाहरु पाईन्छन् । कार्वोहाईड्रेट तथा खनिज तत्व सेतो मूलामा भन्दा रातो मूलामा वढी पाइन्छ ।
Q 2. मूला उखेल्दा विशेष कुन–कुन कुराहरुमा ध्यान दिनु पर्दछ ?

मूला वाली तयार भएपछि (डुकु आउनु अघि) नभाचिने र घाउ नलाग्ने गरी उखेल्नु/खनेर निकाल्नु पर्दछ । मूलालाई राम्ररी पखाली कलिलो पातमात्र राखी वोरामा प्याक गरेर वजार लैजाँदा राम्रो मूल्य पाउन सकिन्छ ।
Q 3. मूलालाई साधारणत कति दिन सम्म भण्डारण गर्न सकिन्छ ?

मूलालाई हिउदको मौसममा घाम नछिर्ने साधारण कोठामा ७–१० दिन भण्डारण गर्न सकिन्छ भने शक्ति भण्डारणमा ०–२ डि.से. तापक्रम र ९०–९५% सापेक्षिक आर्द्रतामा ३–४ हप्ता भण्डारण गर्न सकिन्छ ।
Q 4. मूलाको सिन्की कसरी तयार गरिन्छ ? लामो अवधिसम्म राख्न के उपाय छ ?

मूलाको सिन्की वनाउन मूला काठ पस्नु अगावै टिप्नु पर्दछ र अलि अलि आइलाउने गरी सुकाई ढिकी वा काठको लौरोले हल्का कुट्नु पर्दछ । यसरी तयार भएको मूलालाई जमीनमा खाल्डो खनी वरीपरी पराल वा वोरा खाडलको वरीपरी विच्छ्याई वा ड्रम टिनमा हात/खुट्टा वा कुनै गरुङ्गो वस्तुले थिच्नु पर्दछ र माथिवाट हावा नछिर्ने गरी वन्द गर्नु पर्दछ । यसरी राखेको २–३ हप्तामा अमिलो तथा वासना सहितको सिन्की तयार हुन्छ । यसलाई राम्ररी सुकाएर लामो अवधिसम्म प्रयोग गर्न सकिन्छ ।
Q 5. मूला उखेलीसकेपछि कुन–कुन प्रकृया पूरा गरी प्याकिङ्गको सामाग्री प्रयोग गर्न सकिन्छ ?

मूला उखेलेपछि त्यसमा भएका पुराना पात र जराहरु हटाउनु पर्दछ । मूलालाई वजारमा आकर्षक देखाउन पानीमा राम्ररी धोएर छहारीमा राखी ओवानो भएपछि साइज र रंगको आधारमा ग्रेडिङ्ग गरी वोरा, क्रेटमा प्याकिङ्ग गर्नु पर्दछ ।
Q 6. डुकु निस्किसकेपछि उखेल्दा मूला खानयोग्न हुँदैन किन ?

मूलामा डुकु निस्कि सकेपछि उखेल्दा मूलाको खाने भागमा काठ पसिसकेको हुन्छ र खाँदा फोस्रो र स्वाद नभएको हुन्छ ।
Q 7. मूला उखेल्ने उपयुक्त अवस्था कुन हो ?

मूलाको जरामा काठजस्तु अथवा फोस्रो हुन अगावै साग सहित उखेल्नु पर्दछ ।

Q 8. मूलामा लाग्ने प्रमुख शत्रु कीराहरुको ब्यवस्थापन कसरी गर्न सकिन्छ ?

मूलामा लाग्ने प्रमुख कीराहरुमा लाही तथा तोरीका झिँगाहरु हुन । यी कीरावाट वच्न जैविक विषादीको प्रयोग गर्न राम्रो हुन्छ तर कुनै अवस्थामा रासायनिक विषादी छर्नुपर्ने भएमा मेटासिष्टक्स १ मि.लि.प्रति लिटर पानीमा मिसाई छर्नु पर्दछ ।
Q 9. मूलाको कालो जरा (Black Root of Radish) कस्तो माटोमा लाग्दछ ? यसको लक्षण तथा रोकथामको उपाय के होला ?

यो रोग वोरोन तत्वको कमी भएको माटोमा वढी लाग्दछ । यस रोगले जराको वृद्धि हुदैन र स–साना मसिना जरा नजिकवाट रोगले आक्रमण गर्दछ र पूरा मूलामा कालो दाग देखिन्छ । रोगका जीवाणु धेरै १ वर्ष सम्म रही रहने हुनाले प्याज, लसुन र खुर्सानी जस्ता वालीले घुम्ती वाली लगाउनु पर्दछ ।
 
Q 10. मूलामा लाग्ने सेतो सिन्दुरे रोग (White Rust) कसरी रोकथाम गर्न सकिन्छ ?
यो रोग जरा वाहेक वाटेको अन्य भागहरुमा लाग्दछ । पातको तल्लो सतहमा रोग लागेका भाग वटुलेर जलाउने, लामो समयसम्म घुम्ती वाली लगाउनु पर्दछ ।
Q 11. ह्वाईटनेक जातको विशेषता के छ ?

यो जात जापानवाट आएको उन्नत मूला मध्ये पूरानो हो।यसको रंग सेतो हुन्छ तथा यसले वढी तापक्रम सहन सक्तछ।यो जात ३०–५ से.मि. लामो ६–८ से.मि. मोटाई भएको माथिवाट तल साँगुरिदै गएको हुन्छ।यसको स्वाद केही पिरो हुन्छ ।
Q 12. टोकिनासी जात कहाँवाट भित्राइएको हो ?

टोकिनासी जातको मूला जापानवाट भित्राइएको हो । यो वढी तापक्रम सहन सक्ने पछौटे जात हो । यो जात पनि मध्य पहाडी क्षेत्रको लागि सिफारीस गरिएको छ ।
Q 13. मूलाका जात मध्ये एउटा जातलाई चालिस दिने (४० दिने) नामाकरण किन गरिएको हो ?

यस जातको मूला वीउ रोपेपछि ४० दिन भित्र खानलायक हुने भएकोले चालिस दिने भनिएको हो।
Q 14. रातो रंग हुने मूलाको जात कुन हो ? यसको उत्पादन कुन भौगोलिक क्षेत्रमा राम्रो हुन्छ ?

रातो रंगको मूलाको जात प्यूठाने रातो हो । यो पछौटे जात र ढीलो तयार हुन्छ । यसको पात हरियो, सीधा र रातो तथा नसा पनि रातो खालको हुन्छ । यसको खेती पहाडी क्षेत्रमा राम्रो हुन्छ ।
Q 15. मिनो अर्ली जातको विशेषता के हो ?

यसको जरा सेतो र तलतिर टुप्पिदैँ गहको हुन्छ । यसको जरा सरदर ४० से.मि. लामो ८–१० से.मि. मोटाई र मध्यम कसिलो हुन्छ । यो केही पिरो र गुलियो मिश्रीत स्वादको हुन्छ। हत्तपत्त काठ नपस्ने हुँदा यस जातलाई सवैले रुचाउँछन् ।
Q 16. नेपालमा प्रचलित मूलाका जातहरु के के छन् ?

नेपालमा लगाइएका प्रचलित जातहरुमा, मिनो अर्ली, ह्वाईटनेक, पुसा चेतकी, टोकिनासी, ४० दिने, प्यूठाने रातो आदि छन् । वर्णशंकर जातहरुमा अल सिजन ह्वाईट, एनी सिजन, ट्रपिकल क्रस, पुसा हिमानी आदि हुन् ।
Q 17. मूलामा अन्यवाली भन्दा छिटो गोडमेल र टपड्रेस गर्न आवश्यक पर्दछ किन ?

मूला माटो मुनी वढ्ने वाली भएकोले माटो खुकुलो र गहिरो हुन जरुरी छ।मूला रोपेको २ हप्ता पछि धेरै वेर्ना भएको ठाउँवाट २ वटा मात्र बाँकी राखी अन्य हटाउनु पर्दछ ।


Q 18. मूला खेती गर्दा जमीनको तयरी कसरी गरिन्छ ?

मूला एक जेरवाली भएका कारणले गर्दा माटो तयारीमा विशेष ध्यान पुर्यापउनु पर्दछ।२०–२५ से.मी. को गहिराईमा २–३ पटक जोती डल्ला फुटाई वुरवुरउँदो वनाउनु पर्दछ।जमीन तयारीकै वेला कम्पोष्ट या गोवरमल, नाइट्रोजनको आधा भाग, फस्फोरस र पोटास हाल्नु पर्दछ।
Q 19. प्रति रोपनी जमीनमा कति मलखाद प्रयोग गरेमा राम्रो उत्पादन लिन सकिन्छ ?

मूलाको उत्पादन राम्रो लिनको लागि करीव १००० के.जी. गोवरमल, ५ के.जी. यूरिया, ४ के.जी. डि.ए.पी. र २ के.जी. म्यूरेट अफ पोटास आवश्यक पर्दछ । वोरन तत्व कम भएको माटोमा मूला कुहिने सम्भावना भएकोले वोरेक्स आधा के.जी. प्रति रोपनी हाल्नु पर्दछ ।
Q 20. मूला खेती कस्तो किसिमको माटोमा राम्रो हुन्छ ?

प्राङ्गारिक/जैविक पदार्थ प्रशस्त भएको हल्का दोमट माटो मूला खेतीको लागि उपयुक्त हुन्छ । जरे वाली भएकोले चिम्टयाइलो माटो भने राम्रो हुँदैन ।
Q 21. यो कस्तो मौसममा फस्टाउने वाली हो ?

मूला चिसो मौसममा फस्टाउने वाली हो जव कि यसले केही मात्रामा गर्मी पनि सहन सक्तछ । वातावरण अनुकुल नभए छिट्टै डुकु निष्कने, सानो आकारको हुने,जरा फाट्ने समस्या हुन्छ ।
Q 22. यसमा पाइने उपयोगी मुख्य खनिज तत्वहरु कुन कुन हुन् ?
मूलामा खनिज पदार्थ, प्रोटिन तथा भिटामीन तत्वहरु प्रशस्त मात्रामा पाईन्छ । अतः सन्तुलित भोजनमा मूलाको महत्वपूर्ण स्थान रहन्छ ।
Q 23. मूला वालीलाई कस्तो हावापानी उपयुक्त हुन्छ ?

मूला हिउँदे तरकारी वाली हो।अतः यसले ठण्डा मौसम रुचाउँदछ।तराई देखि उच्च पहाड सम्म यसको खेती हुन्छ।तापक्रमको हिसावले ५ डि.से. देखि २५ डि.से. सम्मको तापमान गुणस्तरीय उत्पानको लागि राम्रो हुन्छ।

म्याग्दी , चैत । टेलिभिजन र इन्टरनेटको सहायता लिई सुरु गरेको बाख्रा तथा कृषि फार्म जिल्लाकै नमुना फार्म बनेको छ । बेनी नगरपालिका– २ गौश्वारका विराज मल्लले सञ्चालन गरेको सिद्धबराहा बाख्रा तथा कृषि फार्ममा नयाँशैली, प्रविधि र संरचनाको प्रयोग गरिएको छ । जाडो याममा फाइबर टिन र गर्मी याममा हावा छिर्ने झ््यालको प्रयोग गर्ने गरिएको छ ।
करिब ३० मिटर लम्बाइ र ५.२ मिटर चौडाइ भएको खोरभित्र बाख्रा राख्ने ११ वटा कोठा रहेको छ । सो फार्मको अवलोकनका लागि जिल्लाभित्र र बाहिरबाट दैनिक कृषक आउने गरेका छन् । फार्मभित्र ब्याउने बाख्रा, भर्खरै ब्याएका, तीन महिना पुगेका पाठापाठी, सोभन्दा साना पाठापाठी, बोका, माउ बाख्रा बस्ने छुट्टाछुट्टै कोठाको व्यवस्था गरिएको मल्लले बताए ।
“टेलिभिजन र इन्टरनेटमा विदेशका बाख्रा फार्म देखेको आधारमा सोही अनुसारको संरचना बनाएर बाख्रापालन गर्दै आएको छु,” उनले भने । बाख्रामा कुनै स्वास्थ्य समस्या देखिए लक्षणको आधारमा इन्टरनेटमा उपचार विधिको बारेमा खोजी गर्ने र कृषि प्राविधिकसँग टेलिफोनमार्फत परामर्श लिने गरेको मल्लले सुनए ।
प्रविधि र उपकरणको प्रयोगले मानवीय श्रम कम हुने तथा उत्पादन लागत घटाएर बढी मुनाफा गर्न सकिने मल्लको अनुभव छ । उनले बाख्रा, खसीबोका सामाजिक सञ्जाल फेसबुक र इन्टरनेटका माध्यबाट बिक्री गर्दै आएका छन् । उनको फार्ममा जमुनापारी, वित्तल र खरी जातका १५० वटा बाख्रा रहेका छन् । चारवर्ष अघि २७ वटा बाख्राबाट फार्म सुरु गरेका मल्लले अहिले बाख्रा र खसीबोका बेचेर मासिक रु ५० हजार आम्दानी गर्दै आएका छन् । मल्लले बाख्रा फार्म स्थापना गर्न हालसम्म रु २५ लाख लगानी गरिसकेका छन् । उनको फार्ममा पाँच जनाले रोजगारी समेत पाउनुभएको छ ।

श्राेत ः krishionline.com

चितवन, चैत । पछिल्लो समयमा चितवनमा केराखेती फस्टाउँदै गएको छ । गत वर्ष जिल्लामा दुईसय बिगाहामा केराखेती विस्तार भएको थियो । चितवन केरा उत्पादक सङ्घका अध्यक्ष विष्णुहरि पन्तका अनुसार अघिल्लो वर्ष दुई हजार ४०० बिगाहामा केराखेती गरिएको थियो । यस वर्ष क्षेत्रफल विस्तार भई दुई हजार ६२० बिगाहा पुगेको छ ।
“राज्यले खेतीयोग्य जमिनलाई प्लटिङबाट रोक्नुपर्छ, प्लटिङले केराखेती घटदै गएको ।” एकसय बिगाहाभन्दा बढी केराखेती भएको जमिन प्लटिङ भएको छ । जिल्लामा हाल ६१५ केरा किसान छन् भने गत वर्ष ४६ हजार मेट्रिक टन केरा उत्पादन भएको थियो ।
“गत वर्ष करिब रु एक अर्बको केरा बिक्री भएको छ,” अध्यक्ष पन्तले बताए । आम्दानीमात्रै रु २५ करोड भएको उनको भनाइ छ । सबैभन्दा बढी केराखेती सङ्घका पूर्वअध्यक्ष यज्ञ सुवेदीले ५५ बिगाहामा गरेका थिए । उनले वार्षिक रु दुई करोडको कारोबार गर्दैआएका छन् ।
रत्ननगर, पदमपुर, पिठ्वा, जुटपानी, चैनपुर, जगतपुर, मेघौली, ठिमुरा केराखेतीको पकेट क्षेत्र हुन् । एक गाउँ एक उत्पादन कार्यक्रमका कारण केराखेती ह्वात्तै बढेको अध्यक्ष पन्तको भनाइ छ । कृषि अनुदान कर्जा सहज भए र प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रममा केरासमेत समावेश गरिएमा केराखेती अझै फस्टाउने व्यवसायीहरू बताउँछन् ।

श्राेत ः krishionline.com

Show More Posts