Author: agromart nepal

Q 1. सलगम बालीलाई कस्तो हावापानी उपयुक्त हुन्छ ?

सलगम बालीलाई चिसो हावापानी चाहिन्छ।अतः यसले ठण्डा मौसम रुचाउँदछ।तापक्रमको हिसाबले ५ डिग्री सेन्टिग्रेड देखि २० डिग्री सेन्टिग्रेड सम्मको तापमान गुणस्तरीय उत्पादनको लागि राम्रो हुन्छ।
Q 2. नेपालमा कुन कुन रंगको सलगमहरु पाइन्छन् ?

नेपालमा सेता र राता दुवै प्रकारका सलगमहरु पाईन्छन्।
Q 3. यो कस्तो मौसममा फस्टाउने बाली हो ?

सलगम चिसो मौसममा फस्टाउने बाली हो।तापक्रम २० डिग्री सेन्टिग्रेड भन्दा बढी भएमा जराको विकास हुँदैन र उत्पादनमा निकै ह्रास आउँछ।
Q 4. सलगम खेती कस्तो किसिमको माटोमा राम्रो हुन्छ ?

प्राङ्गारिक/जैविक पदार्थ प्रशस्त भएको हल्का दोमट माटो सलगम खेतीको लागि उपयुक्त हुन्छ। जरे बाली भएकोले चिम्टयाइलो माटो भने राम्रो हुँदैन।
Q 5. प्रति रोपनी जमीनमा कति मलखाद प्रयोग गरेमा राम्रो उत्पादन लिन सकिन्छ ?

सलगमको उत्पादन राम्रो लिनको लागि करीव १ मे.टन गोवरमल, ५ के.जी. यूरिया, ४ के.जी. डि.ए.पी. र ४ के.जी. म्यूरेट अफ पोटास आवश्यक पर्दछ ।
Q 6. सलगम खेती गर्दा जमीनको तयरी कसरी गरिन्छ ?

सलगम एक जरे तरकारी बाली भएका कारणले गर्दा माटो तयारीमा विशेष ध्यान पुर्‍याउनु पर्दछ। माटोलाई ३–४ पटक राम्ररी खनजोत गरी डल्ला फुटाई वुरवुरउँदो वनाउनु पर्दछ।जमीन तयारीकै वेला कम्पोष्ट वा गोवरमल, नाइट्रोजनको आधा भाग, फस्फोरस र पोटास मल पुरै हाल्नु पर्दछ।


Q 7. सलगममा अन्य बाली भन्दा छिटो गोडमेल र टपड्रेस गर्न आवश्यक पर्दछ किन ?

सलगम माटो मुनी वढ्ने वाली भएकोले माटो खुकुलो र गहिरो हुन जरुरी छ। सलगम रोपेको २ हप्ता पछि धेरै वेर्ना भएको ठाउँवाट २ वटा मात्र बाँकी राखी अन्य हटाउनु पर्दछ।
Q 8. नेपालमा प्रचलित सलगमका जातहरु के के छन् ?

नेपालमा लगाइएका प्रचलित जातहरुमा पर्पल टप ह्वाईट ग्लोब, भक्तपुर लोकल, काठमाण्डौ रातो आदि छन्।
Q 9. पर्पल टप ह्वाईट ग्लोबजातको विशेषता के हो ?

यसको जराको तल्लो भाग सेतो र माथिल्लो भाग प्याजी रङ्गको हुन्छ। यसको साईज सरदर १२ से.मि. व्यास हुन्छ। बीउ रोपेको ६०-७० दिनमा उखेल्नको लागि तयार हुन्छ।
Q 10. रातो रंग हुने सलगमको जात कुन हो ? यसको उत्पादन कुन भौगोलिक क्षेत्रमा राम्रो हुन्छ ?

रातो रंगको सलगमको जात काठमाण्डौ रातो र भक्तपुर लोकल हो। यसको खेती पहाडी क्षेत्रमा राम्रो हुन्छ।
Q 11. सलगमको गानोफुट्ने पाईएको छ? यसको लक्षण तथा रोकथामको उपाय के होला ?

बोरन तत्व कम भएको माटोमा सलगमको गानोफुट्ने सम्भावना हुन्छ। यसको रोकथामका लागि जग्गा तयारी गर्ने बेलामा नै बोरेक्स आधा के.जी. प्रति रोपनीका दरले माटोमा हाल्नु पर्दछ।
Q 12. सलगममा लाग्ने प्रमुख शत्रु कीराहरुको ब्यवस्थापन कसरी गर्न सकिन्छ ?

सलगममा लाग्ने प्रमुख कीराहरुमा लाही तथा तोरीका झिँगाहरु हुन्। यी कीरावाट बच्न जैविक विषादीको प्रयोग गर्न राम्रो हुन्छ तर कुनै अवस्थामा रासायनिक विषादी छर्नुपर्ने भएमा मेटासिष्टक्स ५० इ.सी.१ मि.लि.प्रति लिटर पानीमा मिसाई छर्नु पर्दछ।\


Q 13. सलगम उखेल्ने उपयुक्त अवस्था कुन हो ?

बीउ छरेको ६०-७० दिनमा सलगम तयार हुन्छ। सलगमको गानोमा काठजस्तो अथवा फोस्रो हुन अगावै साग सहित उखेल्नु पर्दछ।
Q 14. सलगमको उत्पादन प्रति रोपनी कति हुन्छ ?

सलगमलाई नछिप्पिदै कलिलो अवस्थामा उखेल्दा एक रोपनीमा पर्पल टप ह्वाईट ग्लोब जातको सलगम १ देखि १.५मे.टनसम्म फल्दछ भने काठमाण्डौ रातो ८००-१००० किलो प्रति रोपनी उत्पादन हुन्छ।
Q 15. सलगम उखेलिसकेपछि कुन–कुन प्रकृया पूरा गरी प्याकिङ्गगर्नुपर्छ?

सलगम उखेलेपछि त्यसमा भएका पुराना पात र जराहरु हटाउनु पर्दछ। सलगमलाई बजारमा आकर्षक देखाउन पानीमा राम्ररी धोएर छहारीमा राखी ओभानो भएपछि साइज र रंगको आधारमा ग्रेडिङ्ग गरी वोरा, क्रेटमा प्याकिङ्ग गर्नु पर्दछ।
Q 16. सलगमलाई साधारणतया कति दिनसम्म भण्डारण गर्न सकिन्छ ?

सलगमलाई हिउँदको मौसममा घाम नछिर्ने साधारण कोठामा ७–१० दिनसम्म भण्डारण गर्न सकिन्छ भने शक्ति भण्डारणमा ०–२ डिग्री सेन्टिग्रेड तापक्रम र ९०–९५% सापेक्षिक आर्द्रतामा ३–४ हप्तासम्म भण्डारण गर्न सकिन्छ।
Q 17. सलगम उखेल्दा विशेष कुन–कुन कुराहरुमा ध्यान दिनु पर्दछ ?

सलगम बाली तयार भएपछि गानो नफुट्ने र घाउ नलाग्ने गरी उखेल्नु/खनेर निकाल्नु पर्दछ। सलगमलाई राम्ररी पखाली कलिलो पातमात्र राखी बोरामा प्याक गरेर बजार लैजाँदा राम्रो मूल्य पाउन सकिन्छ।

Q 1. चम्सुरको लागि कस्तो हावापानी उपयुक्त हुन्छ ?

चम्सुर चिसो हावापानीमा हुने तरकारी हो। यसको खेती हिउँद महिनामा तराईमा पनि हुन्छ तर हिउँद, वर्षा दुबैमा चिसो रहनेतर बढी तुषारो हिउँ नपर्ने ठाउँहरुमा बाह्रै महिना खेती गर्न सकिन्छ।
Q 2. यसको खेती कस्तो माटोमा गर्न उपयुक्त हुन्छ ?

यसको खेती प्रायः सवै प्रकारको माटोमा गर्न सकिन्छ तर प्राङ्गारिक पदार्थ प्रशस्त भएको मलिलो दोमट माटो सबैभन्दा उपयुक्त मानिन्छ।
Q 3. यसका जातहरुको बारे पनि जानकारी गराइ दिनुहोस् न ?

चम्सुरका उन्नत जातहरु भन्दा पनि आफ्नै स्थानिय जात यहाँको हावापानी माटोमा राम्रो फल दिई रहेको छ। काठमाण्डौ लोकल जात नै खानमा स्वादिलो र सबैले मन पराउने जात बनेको छ।
Q 4. यसको बीउ प्रति रोपनी जमिनमा कतिसम्म लाग्दछ?

बीउको गुणस्तर राम्रो भएको चम्सुर ४०० देखि ५०० ग्राम प्रति रोपनी लाग्दछ।
Q 5. चम्सुर लगाउने जमीनको तयारी कस्तो हुनु पर्दछ ?

राम्रो बाली उत्पादनका लागि २-३ पटक खनजोत गरी डल्ला फोरी जग्गा सम्याउनु पर्दछ।
Q 6. प्रति रोपनी जमीनमा मलखादको मात्रा कति चाहिन्छ ?

एक रोपनी जमीनको लागि ५०० दरेखि ८०० के.जी. गोवरमल, २ के.जी. नाईट्रोजन, २ के.जी. फोस्फोरस तथा २ के.जी. पोटास जग्गा तयार गर्दा माटोमा हाल्नु पर्दछ।


Q 7. टपड्रेसको रुपमा पनि खाद्य तत्व दिनु जरुरी छ?

बीउ उम्रेको २० देखि २५ दिनपछि १ के.जी. यूरिया मलले टपड्रेस गरेमा राम्रो उत्पादन लिन सकिन्छ।
Q 8. कति दूरीमा बीउ रोप्दा बढी उत्पादन लिन सकिन्छ ?

तयारी गरिएको जमिनमा हार देखि हारको दूरी१० से.मि. र वोट देखि वोटको दूरी ३ से.मि. मा बीउ रोप्दा उत्पादन राम्रो हुन्छ।
Q 9. कुन समयमा लगायो भने राम्रो उत्पादन लिन सकिन्छ?

तराई क्षेत्रमा आश्विन देखि मंसिरसम्म, मध्य पहाडमा भाद्र देखि माघसम्म र उच्च पहाडमा बाह्रै महिना लगाउन सकिन्छ।
Q 10. यस बालीलाई गोडमेल र सिंचाईको कतिको जरुरी पर्दछ?

यो छोटो अवधिको बाली भएकोले सिंचाईको निकै कम आवश्यकता पर्दछ। बाली अवधि भरमा १-२ पटकको गोडाई र २-३ पटकसम्म सिंचाईको आवश्यकता पर्दछ।
Q 11. कति अवधिमा उत्पादन लिन सकिन्छ?

बीउ रोपेको ३० देखि ३५ दिनमा उत्पादन लिन शुरु हुन्छ र ४० देखि ४५ दिनमा पूरै बाली लिन सकिन्छ।
Q 12. चम्सुर साग प्रति रोपनी कति सम्म उत्पादन गर्न सकिन्छ ?

उत्पादन यसको जात र माटोको मलिलोपन तथा सिंचाई आदिमा निर्भर रहन्छ तर औसतमा ५०० देखि ७०० के.जी. हरियो साग प्रति रोपनी उत्पादन गर्न सकिन्छ।
Q 13. यी वालीमा कस्ता कस्ता कीराहरुले आक्रमण गर्दछन्?

हालसम्म कीराको कारणले बाली नोक्सानी भएको कमै देखिन्छ तर कुनै कुनै ठाउँमा हरियोकीराले आक्रमण गरेको पाईन्छ। यस्तो ठाउँमा २ मि.लि. नुभान प्रति लिटर पानीमा घोली छरेमा रोकथाम गर्न सकिन्छ।
Q 14. यी वालीमा कस्ता कस्ता रोगहरु देखा पर्दछन्?

कीरा जस्तै रोगको पनि त्यति धेरै प्रकोप भएको पाइन्न तर कतै कतै गाँठे जरे भन्ने रोग देखा परेको छ। यसको नियन्त्रणका लागि माटोमा चून राख्ने र घुम्ति बाली लगाएमा यसको सजिलै रोकथाम गर्न सकिन्छ।

Q 1. राम्ररी व्यवस्थापन गरिएको खेतीबाट प्रति रोपनी कति सम्म उत्पादन लिन सकिन्छ ?

भण्टाको जात, खेती व्यवस्थापन आदिलाई मध्यनजर गर्दा प्रति रोपनी २५००–३००० के.जी. उत्पादन लिन सकिन्छ ।

Q 2. भण्टालाई साधारणतया कति दिन सम्म भण्डारण गर्न सकिन्छ ?

भण्टालाई साधारणत गर्मीमा टिपेको ३ दिन भित्र र जाडोमा ५ दिन भित्र वेची सक्नु पर्ने हुन्छ। प्लाष्टिकको खुल्ला झोलामा राखेर भण्टाको ताजापनलाई १–२ दिन जोगाउन सकिन्छ भने शीत भण्डारण गर्दा ७–१० डि.से. तापक्रम र ९०–९२ प्रतिशत सापेक्षित आर्द्रतामा ७–१० दिनसम्म ताजा राख्न सकिन्छ ।
Q 3. टाढाको वजारमा विक्री गर्न लैजादा कस्तो सामाग्रीमा प्याकिङ्ग गर्नुपर्दछ ?

भण्टा फलहरु टाढाको वजारमा विक्रि गर्न लैजादा खुकुलो सँग तह मिलाएर डोको, टोकरीमा लैजाने परम्परा रहि आएको छ । यसलाई अझ व्यवस्थीत गर्न प्लाष्टिक क्रेट वा कार्टुनमा प्याकिङ्ग गरेर ढुवानी गर्नु उपयुक्त हुन्छ । फलहरु सकेसम्म घाम सोझै सम्पर्कमा आउन दिनु हुँदैन ।
Q 4. भण्टामा पात सेता कागज देखिन्छन् र वोटै कुरुप देखिन्छ, किन होला ?

यस्तो समस्या थोप्ले खपटे कीराको कारणले हुन्छ ।
Q 5. भण्टाको ग्रेडिङ्ग गर्दा कुन कुन कुराहरुमा विशेष ध्यान पुर्याउनु पर्दछ ?

भण्टा फलको ग्रेडिङ्ग गर्दा मुख्यतः यसका रंग, आकार तथा आकर्षणलाई ध्यान दिनु पर्ने हुन्छ। फलहरु छनौट गर्दा गवारोले प्वाल पारेका, घाउचोट लागेका, छिप्पिएका र फलहरु मन पराउँदैनन् । ग्राहकले विशेषत लामा तथा गोला आकारका चम्किला, वैजनी, राता वा गाढा वैजनी रंगका फलहरु मन पराउँछन् ।
Q 6. भण्टाको फल कुन समयमा र कसरी टिप्दा लामो अवधिसम्म भण्डारण गर्न सकिन्छ ?

भण्टाको फल सकेसम्म वेलुकी पख कैँची वा सिकेचरको सहायताले टिप्नु पर्दछ । भण्टा छिप्पिए पछि ग्राहकले मन पराउँदैन त्यसैले कलिलो, वीउहरु नछिप्पि सकेको अवस्थामा टिप्नु पर्दछ । टिप्दा खेरी चोट पटक नलगाई गवारोले वा अन्य कीराले नोक्सानी पुर्याएका फलहरु हटाई साँझपख टिपी छहारीमा राखेका फलहरु वढी समय टिक्दछन् ।
Q 7. लाही कीराले विरुवाको पातको रस चुस्नुको साथै अन्य रोग पनि सार्दछ भनिन्छ के यो सत्य हो र यसको व्यवस्थापन कसरी गरिन्छ ?

लाही कीराले विरुवाको पात, डाँठ तथा फलको समेत रस चुसी नोक्सानी पुर्याउँदछन् । खानको लागि रस चुस्ने क्रममा एक वोट अर्को वोटमा भाइरस रोग समेत फैलाउँदछन् । यसको व्यवस्थापन हेतु सकेसम्म जैविक प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ तर नियन्त्रण गर्न गाह्रो भएमा मिथाइल डिमोक्रोन वा डाईमिथोयट १ मि.लि. प्रति लिटर पानीमा मिसाई ७–१० दिनको फरकमा छर्नु पर्दछ ।
Q 8. भण्टाको बोटमा माकुराको जस्तो जालो देखिने र बोट हुर्कन नसक्नुको कारण के होला ? यसबाट छुटकारा पाउन केही उपाय छ कि ?

यस्तो समस्या रातो सुलसुले (रेड स्पाईडर माईट) को कारणले गर्दा हुन्छ । सुलसुलेको वयस्क तथा लाभ्रे दुवैले पातको तल्लो सतहमा वसेर रस चुस्छन् । पातमा मसिना छिर्काहरु देखिन्छन्, पात पहेँलो र खैरो रंग देखिन्छन् र एक किसिमको माकुराको जालो जस्तो देखिन्छ। यसको व्यवस्थापन १–२ मि.लि. प्रति लिटर पानीमा मिसाई १०–१५ दिनको फरकमा छर्नु पर्दछ ।
Q 9. डाँठ र फलमा लाग्ने गवारोले कसरी नोक्सान गर्दछ ? यसको रोकथामको उपाय के छ ?

भण्टामा लाग्ने डाँठ फलको गवारो नै सवै भन्दा ठूलो शत्रु हो । यस कीराको लाभ्रेले कलिलो डाँठमा प्वाल पारेर भित्र पसी नरम भाग खाई दिन्छन्  र हाँगा विस्तारै सुक्दै जान्छ पछि गएर फुल तथा फलमा समेत आक्रमण गरी फल खान अनिवार्य तुल्याउँछन् । यसको रोकथामको सवैभन्दा राम्रो उपाय भनेको यसले आक्रमण गरेको भाग हटाई जलाई दिने, इन्डोसल्फान १–२ मि.लि. प्रति लिटर पानीमा मिसाई छर्ने तथा सुप र धनिया सहित मिश्रीत खेती लगाउनु पर्दछ।
Q 10. भण्टाका विरुवा ठिम्रीने, पहेलिने र ओइलाउने अवस्थामा हेर्दा यसमा गाँठाहरु देखिन्छन् कारण के हो ?

यो रुटनट निमाटोड (जुका) वाट लाग्ने रोग हो । यसलाई जराको गाँठे रोग भनिन्छ । निमाटोड लागि सकेपछि जरामा गाँठा गुँठिहरु देखिन्छ त्यसैले यसलाई जराको गाँठे रोग भनिन्छ । रोग लागेपछि वोट नवढ्ने, पहेँलिने हुन्छ र उखेलेर हेर्दा जरामा गाँठाहरु देखिन्छन्। सयपत्री फूल सँग र मिश्रित वाली लगाउदा तथा नीमको पिना ५०० के.जी. प्रति रोपनी प्रयोग गर्दा यस रोगको आक्रमण वाट वचाउन सकिन्छ ।
Q 11. फोमोप्सिस डढुवा रोगको लक्षण कस्तो हुन्छ ? यसको व्यवस्थापन कसरी गरिन्छ ?

यो पनि ढुसीको कारणले हुने रोग हो । यसको डाँठको वोक्रा कालो हुँदै जाने, पातमा गोलो खैरो थोप्ला भै वीचमा केही फिक्कापन देखिने फलमा गढेका ठूल–ठूला दागहरु भै फल कुहिन्छ। यसको व्यवस्थापन वीउ उपचार तथा ल्वाईटक्स–५०, २ ग्राम प्रति लिटर पानीमा मिसाई स्प्रे गर्नु पर्दछ ।
Q 12. वीरगञ्ज सेतो जातका विशेषताहरु के के छन् ?

यसका वोटहरु अग्ला, ठाडा र काँडा नभएका हुन्छन् । फलहरु लामा, हल्का हरियो सेतो रंगका हुन्छन् । यो जातका भण्टाको सेवनवाट मधुमेह रोेग लागेका मानिसको लागि रोग कम गर्नमा सहायक सिद्ध भएको पाईन्छ भने यसलाई आयुर्वेदिक औषधि तयार गर्नमा पनि प्रयोग गरिन्छ ।

Q 13. भण्टाका पछौटे जातहरु कुन कुन हुन् ?

नेपालमा सिफारीस गरिएका र खेती हुँदै आएका पछौटे जातहरुमा अर्का केशव, वीरगञ्ज सेतो र रुनाको हुन् । यिनीहरुवाट वेर्ना सारेको ७०–८० दिनमा पहिलो टिपाई गर्न सकिन्छ ।
Q 14. भण्टाका मध्य मौसममा तयार हुने जातहरु कुन कुन हुन ?

मध्यम मौससमा तयार हुने सिफारीस जातहरुमा नुर्की, सर्लाही ग्रीन आदि पर्दछन् । यिनीहरु वेर्ना सारेको ६०–७० दिनमा पहिलो वाली लिन तयार हुन्छन् ।

Q 15. भण्टाको वेर्ना कुहिने रोग के कारणले र कस्तो जमीनमा वढी लाग्दछ ? यसको नियन्त्रण कसरी गर्न सकिन्छ ?

माटोमा वस्ने विभिन्न प्रकारका ढुसीको कारणले यो रोग लाग्दछ । यो रोग पहेँलो देखि नर्सरी राखेको, भण्टा खेती गरेको र वढी चिस्यान रहने जमीनमा वढी मात्रामा देखा पर्दछ । यसको व्यवस्थापन २–३ ग्राम क्याप्टान वा थिराम वा सेरेसानले वीउ उपचार गर्ने तथा कपर अक्जिक्लोराइड वा क्याप्टान जस्ता विषादी प्रयोग गरी माटोको उपचार गर्नु पर्दछ ।
Q 16. भण्टाका अगौटे जात कुन कुन हुन् ?

भण्टाको अगौटे जातहरु पुसा पर्पल लङ्ग, पुसा क्रान्ति र अन्ना ८०६ मूख्य हुन् । यी जातहरु वेर्ना सारेको ५०–६० दिनमा पहिलो वाली लिन तयार हुन्छन् ।
Q 17. सर्लाही ग्रीन जात कहाँवाट सिफारिस गरिएको हो र यसको विशेषता के छ ?

यो जात सर्लाहीको नवलपुरवाट सिफारीस भई वीउ विजन समितिवाट पंजीकृत भएको जात हो।यसको वोट छिटो बढ्ने, झ्याङ्गिने, कतैपनि कलेजी रंग नदेखिने हरियो रंगको हुन्छ । वेर्ना सारेको ६०–७० दिनमा पहिलो वाली लिन तयार हुने मध्यम खाले जात हो ।
Q 18. भण्टाको नुर्की भन्ने जात कुन क्षेत्रको लागि सिफारिस जात हो ?

यो तराई र मध्य पहाडी क्षेत्र लागि सिफारिस गरिएको खुल्ला सेचन हुने जात हो । वेर्ना सारेको ६०–६५ दिनमा पहिलो वाली तयार हुने मध्यम समयमा तयार हुने कृषकहरुले रुचाएको जात मध्ये एक जात हो ।
Q 19. नेपालमा खेती गरिएका प्रचलित जातहरु कुन कुन हुन् ?

स्थानीय उन्नत र वर्णशंकरका थुपै्र भण्टाका जातहरु पाइन्छन् तर पञ्जीकृत भएका प्रचलित जातहरु भने नुर्की, पुसा पर्पल लङ्ग, पुसा क्रान्ति, सर्लाही ग्रीन, विरगंज सेतो, एन.एस. ७९७, अर्का केशव, अन्ना ८०६, आदि हुन् ।
Q 20. भण्टा खेती भित्र कस्ता वालीहरु अन्तरवालीको रुपमा लगाउन उपयुक्त हुन्छ ?

मूख्य वालीलाई, हानी नोक्सानी नपुर्याउने गरी अन्तरवालीको रुपमा वाली लगाईन्छ । विशेष गरी वर्णशंकर काउली, बन्दा, रायो, मूला, प्याज, धनिया आदि वाली अन्तरवालीको रुपमा लगाउन सकिन्छ।
Q 21. भण्टा खेतीमा पानी निकास हुने व्यवस्था हुन किन जरुरी छ ?

वर्षातको समयमा पानी जम्ने अवस्था भएमा जराले राम्ररी हावा पाउँदैन, जरा कुहाउने जीवाणुहरु सकृय हुन्छन् र जरा कुहिएर विरुवा मर्दछन् । तसर्थ माटोमा वढी भएको पानीलाई कुलेको वनाई निकास गर्नु पर्ने हुन्छ ।
Q 22. भण्टा खेतीमा सिचाई व्यवस्थापन कसरी गरिन्छ ?

गोडमेल पछि सिचाई गर्नु पर्दछ । सिचाई गर्दा हिउँदमा १०–१५ दिनको फरकमा र गर्मी मौसममा ७–१० दिनको फरकमा गर्नु पर्दछ । विशेषत फूल फूल्ने र फल लाग्ने वेलामा सिचाई गर्नु अति जरुरी हुन्छ ।
Q 23. भण्टा खेती गर्दा वार्षिक कति पटक सम्म गोडमेल गर्न जरुरी हुन्छ ?

भण्टा लगाएको माटो खुकुलो र झारपात रहित हुनु पर्दछ । विरुवा रोपेको पहिलो १ महिना सम्म समय समयमा सरसफाई तथा हल्का गोडमेल गर्नु पर्दछ । वाली अवधिभर कम्तीमा ३ पटक गोडमेल गरी माटो खुकुलो वनाई राख्नु पर्दछ ।
Q 24. भण्टा खेतीमा कुन अवस्थामा छाप्रो दिइन्छ र किन ?

टपड्रेसिङ्ग गरि सकेपछि सुकेका पात पतिङ्गर वा स्थानीय स्तरमा पाइने घाँस परालले छाप्रो/मल्चिङ्ग गरिन्छ । यसले माटोमा चिस्यान वढी समयसम्म रहिरहन्छ भने झार उम्रन दिदैन, जरालाई न्यानो वनाउँदछ, माटो वगेर जान पाउदैन तथा पछि सडेर कम्पोष्ट मल वन्दछ। जसले माटोमा प्राङ्गारिक पदार्थको मात्रा बढाँउदछ ।


Q 25. भण्टा खेती गर्दा उप्केरा दिन जरुरी हुन्छ किन ?

भण्टाको विरुवाको जरा माथिल्लो सतहमा वढी फैलिने हुनाले माटो वढाउने उप्केरा लगाउने कार्य गर्नु पर्दछ । यसले गर्दा जरालाई सुख्खा हुनबाट वचाउँदछ ।
Q 26. विरुवामा टप डे«सिङ्ग भन्नाले के वुझिन्छ ? भण्टा खेतीमा टप ड्रेसिङ्ग किन महत्व वढी रहन्छ ?

विरुवा सारी सकेपछि विरुवाको वृद्धि राम्रो गराउन नाइट्रोजन युक्त मल लगाईन्छ । जसलाई टप ड्रेसिङ्ग भनिन्छ । टप डे«सिङ्ग गर्नाले फल पुष्ट र आकर्षक हुन्छ ।
Q 27. खेतबारीमा वेर्ना सार्दा कति दूरी कायम गर्न उपयुक्त हुन्छ ?

भण्टाको वेर्ना सार्दा हार देखि हारको दूरी ६०–७५ से.मि. तथा वोट देखि वोटको दूरी ४५ से.मि. कायम राख्नु पर्दछ । यसका वेर्नाहरु ड्याङ्ग वनाएर रोप्नु राम्रो हुन्छ ।
Q 28. वीउ छरेको कति समयमा वेर्ना सार्न तयार हुन्छन् ?

वीउ छरेको ४–५ हप्तामा वेर्ना सार्न लायक हुन्छन् । वेर्ना राम्ररी बढ्नको लागि माटोमा मलको मात्रा, चिस्यान तथा वेर्नाहरु उचित दूरीमा हुनु पर्दछ ।
Q 29. भण्टाको वेर्ना तयार गर्न नर्सरी बेड कसरी तयार गरिन्छ ?

नर्सरीको लागि माटो राम्ररी तयार भएपछि १ मिटर चौडाई ४–५ मिटर लम्वाईको नर्सरी व्याड वनाउनु पर्दछ । दुई ड्याङ्ग वीचमा गोडमेल गर्न, सिचाई तथा पानी निकासको लागि ३० से.मि. कुलेसो वनाउनु पर्दछ ।
Q 30. प्रति रोपनी जमीनमा कति वीउको जोगाड गर्नुपर्दछ ?

प्रति रोपनी जग्गाको लागि २५–३० ग्राम भण्टाको वीउ चाहिन्छ जसवाट करीव २००० वेर्ना तयार हुन्छ ।
Q 31. भण्टा खेतीमा मलखाद कसरी प्रयोग गर्न सकिन्छ ?

राम्ररी कुहिएको गोवर/कम्पोष्ट मल जग्गा तयारीको वेलामा नै मिसाउनु पर्दछ । रासायनिक मलको हकमा नाइट्रोजनको आधा भाग तथा फस्फोरस र पोटासियम जग्गा तयारीको अन्तिम अवस्थामा र आधा भाग नाईट्रोजन दुई भाग गरी आधा भाग वेर्ना सारेको २५–३० दिनपछि र दोश्रो फूल फुल्न थालेपछि टपड्रेस गर्नु पर्दछ । रासायनिक मल दिदा माटोमा चिस्यान हुनु जरुरी हुन्छ ।
Q 32. भण्टाको राम्रो उत्पादन लिन मलखाद कति प्रयोग गर्न सिफारिस गरिएको छ ?

एक रोपनी जग्गाको लागि १०००–१५०० के.जी. राम्ररी कुहेको गोवरमल/कम्पोष्टमल, ५ के.जी. नाईट्रोजन, ३ के.जी. फस्फोरस र २ के.जी. पोटासियमको आवश्यकता पर्दछ ।
Q 33. भण्टाको सेवनले कुन कुन रोगलाई कम गर्न मद्धत पुर्याउँछ ?

यसको सेवनले रगतमा हुने कोलेस्ट्रोलको मात्रा घटाउने तथा दाँत दुख्ने, कलेजो र मधुमेहका रोगीलाई औषधिको काम गर्दछ । सेतो जातको भण्टा मधुमेह रोग हुने मानिसको लागि उपयोगी हुन्छ ।
Q 34. भण्टालाई कुन कुन रुपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ ?

भण्टा विशेषत तकारीको रुपमा पकाएर खाईन्छ । काँचो भण्टालाई पोलेर अचार वनाएर पनि प्रयोग गरिन्छ । यसलाई आलु र गोलभेडा सँग मिसाएर वढी मात्रामा प्रयोग गरिन्छ ।
Q 35. यसमा कुन कुन पौष्टिक तत्वहरु समावेश भएका हुन्छन् ?

भण्टामा प्रोटिन, भिटामिन ए, वी, सी, तथा खनिज पदार्थमा पोटासियम, क्याल्सीयमले वढी तौल हुने मानिसको लागि वढी फाइदाजनक हुन्छ ।
Q 36. भण्टा खेती कस्तो माटोमा वढी सप्रन्छ ?

यसको खेती प्राङ्गारीक पदार्थ प्रशस्त भएको हल्का दोमट वा वलौटे दोमट माटो उपयुक्त मानिन्छ।पानी जम्ने, सीम खालको जग्गामा उत्पादन राम्रो हुँदैन किनकी ओइलाउने र जरा कुहिने रोगको प्रकोप वढी हुन्छ ।
Q 37. भण्टा खेतीका लागि कस्तो हावापानी उपयुक्त हुन्छ ?

भण्टा न्यानो गर्मी मौसमको वाली हो तर नेपालको भौगोलिक विविधताले गर्दा तराईको लागि हिउँदेवाली, वेसी र खोच क्षेत्रको लागि वसन्ते तथा मध्य पहाडको लागि वर्षे वालीको रुपमा लिइन्छ । तापक्रमको हिसावले २२–३२ डि.से. सवभन्दा राम्रो मानिन्छ ।

Q 1. घिरौंला कस्तो तरकारी बाली हो ?

घिरौला ग्रीष्म वर्षा यामको लहरे तरकारी बाली हो । यसका कलिला फल तरकारी पकाएर खाइन्छ ।
Q 2. घिरौलाको औषधीय महत्व के छ ?

घिरौलाको औषधिय महत्व छ । यसको सेवनले खानामा रुचि बढ्छ । यसले मुटु तथा पेटका रोगीलाई फाइदा गर्दछ ।
Q 3. घिरौला खेतीको लागी कस्तो हावापानी आवश्यक हुन्छ ?

घिरौला खेताको लागी तातो (२५–३० डि.से) र ओसिलो मौसममा राम्रो सप्रन्छ ।
Q 4. घिरौला खेतीको लागी कस्तो माटो चाहिन्छ ?

घिरौला खेतीको लागी बलौटे दोमट माटो उपयुक्त हुन्छ । माटोमा प्रशस्त मात्रामा प्राङ्गरिक बस्तु र पी.एच.मान ५.८.–७.५. हुनु पर्दछ ।
Q 5. घिरौलाका जातहरु कुन-कुन हुन् ?

घिरौलाका धेरै स्थानीय जातहरुको खेती गरिन्छ । उन्नत जातहरु मध्ये कान्तिपुर, नारायणी र पुसा चिल्ले बढी प्रचलित छन् ।
Q 6. घिरौलाको कान्तिपुर जात कहाँको लागी सिफारिस गरिएको छ ?

घिरौलाको कान्तिपुर जात मध्य पहाडमा खेती गर्न सिफरिस गरिएको उन्मोचित जात हो ।

Q 7. घिरौलाको कान्तिपुर जातको फल कस्तो हुन्छ ?

कान्तिपुर जातको घिरौलाको फल हल्का हरियो र लामो (५०–७५ से.मि) हुन्छन् ।


Q 8. कान्तिपुर जातको घिरौलाको फल कहिले टिप्न सकिन्छ ?

कान्तिपुर जातको घिरौलाको फल बेर्ना सारेको १००–११० दिनमा पहिलो फल टिप्न लायक हुन्छन् ।
Q 9. घिरौलाको पुसा चिल्लो जात कस्तो जात हो ?

घिरौलाको पुसा चिल्लो जात अगौटे जात हो । यो विउ रोपेको ४०–५० दिनमा फुल्दछ र अगौटे वाली दिन्छ । यसका फल ५०–६० से.मि. लामो गाढा हरियो र चिल्ला हुन्छ ।
Q 10. घिरौलाको सिफारिस गरिएको वर्णशंकर जातहरु कुन–२ हुन् ?

राष्ट्रिय बीउ विजन समितिले २०६६ सालमा पंजीकरण गरेका घिरौलाका वर्णशंकर जातिहरुः न्यू नारायणी, एन.एस. ४४५ र गीता हुन् ।
Q 11. घिरौलाका सिफारिस गरिएका वर्णशंकर जातहरु कहाँको लागी सिफारिस गरिएको छ ?

घिरौलाको वर्णशंकर जतिहरुको तराई र मध्य पहाडमा खेती गर्न सिफारिस गरिएको छ ।
Q 12. घिरौलाको वर्णशंकर जातहरु कहिले देखि उत्पादन दिन थाल्छ ?

घिरौलाको वर्णशंकर जातको बेर्ना सारेको ४०–५० दिनमा बाली दिन थाल्छन् ।
Q 13. घिरौला कहिले लगाईन्छ ?

घिरौला उच्च पहाडमा बैशाख-जेष्ठमा, मध्य पहाडमा फागुन–जेष्ठमा र खोच, बेसी, तराईमा माघ–जेष्ठमा सोझै वारीमा वीउ रोप्ने वा बेर्ना सार्ने गरिन्छ ।
Q 14. घिरौलाको उत्पादन कहिले हुन्छ ?

घिरौलाको उत्पादनको तराई र मध्य पहाडमा क्रमशः बैशाख, जेष्ठ र असारमा वाली लिन शुरु गरेर असोज सम्म लिन सकिन्छ ।
Q 15. घिरौला लगाउन जमिन कस्तो तयार गर्नु पर्छ ?

घिरौलाको खेती गर्न २–३ पटक जोतेर माटो सम्माउनु पर्दछ । ड्याङ ३०० से.मि. चौडा र ड्याङका बीचमा ५० से.मीको कुलेसो राखिन्छ । एक  ड्याङ्मा २ हार बोट लगाईन्छ ।

हार–हारको फरक २०० से.मि. र बोट बोटको फरक १५०–२०० से.मि. मा ३०x३०x३०  से.मि.का खाडलमा मल माटोको मिश्रणले भरेर पानी  लगाएर राखिन्छ ।
Q 16. घिरौला कसरी रोप्ने ?

घिरौला रोप्न जमिन तयार गरेको ठाउँमा दुई दाना बीउ वा एउटा ४ पाते वेर्ना रोपिन्छ ।
Q 17. घिरौला खेतीमा के कती मल आवश्यक हुन्छ ?

एक रोपनी जमिनमा घिरौला खेती गर्न ५०० के.जी. (२५–३० डोका) गोबर मल, २ के.जी. नाइट्रोजन, १ के.जी. फस्फोरस र १ के.जी. पोटासको आवश्यक पर्दछ ।
Q 18. घिरौलाको फलको उत्पादन कहिले लिन सकिन्छ ?

घिरौलाको बेर्ना सारेको ५५–६० दिनमा पहिला फल टिप्न तयार हुन्छन् । फूल लागेको १२–१५ दिनमा फल टिप्ने हुन्छन ।
Q 19. घिरौलाको उत्पादन कति हुन सक्छ ?

घिरौलाको एउटा वोटले १५–३० वटा सम्म फल उत्पादन गर्दछ । एक रोपनीमा २००० के.जी. कलिला घिरौला उत्पादन हुन्छन् ।

Show More Posts